• Tatry Wysokie
  • Tatry Zachodnie
  • Tatry Słowackie

Tradycje bożonarodzeniowe na Podhalu

Kategoria: Ogólne

Każdy region Polski posiada swoje własne i unikalne tradycje świąteczne. Na Podhalu nie jest inaczej. Zatem "rzućmy trochę światła" na ludowe obrzędy związane z obchodami najpiękniejszych i najbardziej magicznych świąt w całym roku - świąt Bożego Narodzenia.

widok na Podhale.
Widok na Podhale.

Magia świąt

Z Wigilią Bożego Narodzenia jest związanych wiele zabiegów magicznych, które miały zapewnić pomyślność i szczęście gospodarzom. Często mawiało się że jaka wilijo (Wigilia) taki cały rok. Z samego rana domownicy obmywali się w wodzie, w której znajdowały się pieniądze, konie prowadzono nad rzekę i kropiono wodą, by były silne. Natomiast kurom sypano ziarno do obręczy, po to by nie gubiły jajek i trzymały się razem. Gospodarze idący do swego bydła ubierali się grubo i ciepło - miało to spowodować, że inwentarz będzie chował się zdrowo. Kolejnym ciekawym i dość zaskakującym obrzędem była magiczna kradzież drewna. Gospodarze i parobcy kradli drzewa z cudzego lasu, co miało zapewnić spryt i powodzenie w nadchodzącym roku.

Choinka i ozdoby

W Wigilię przynoszono do domu tzw. mojkę lub podłaźniczkę czyli nic innego jak po prostu choinkę. Początkowo był to wierzchołek jodły (często pozyskany w wyniku wcześniej wspomnianej magicznej kradzieży drewna), który wieszano czubkiem w dół pod powałą. Dekorowano go jabłkami, zabawkami z papieru i bibuły czy tzw. światami wykonanymi z opłatków. Na Podhalu podłaźniczki wykorzystywano również w medycynie ludowej. Okładano nimi chore bydło i odczyniano uroki, aby zapewnić zdrowie. Izby nie były specjalnie przystrajane. W kącie ustawiało się snopek zboża, a obrazy święte dekorowano kwiatami z bibuły. Natomiast obowiązkowym było włożenie pod obrus siana i nasypanie ziarna na wigilijny stół.


Choinka na Krupówkach. fot: Kilka fotografii - Robert Górz

Wieczerza wigilijna

W Wigilię obowiązywał post ścisły, co oznacza że nie wolno było spożywać mięsa. Tradycyjna wieczerza wigilijna składała się z zupy grzybowej, gruli (ziemniaków), rzezańców (rodzaj makaronu), krup/ pęcoku (kasza) czy też postnej kapusty z grochem. Domownicy bardzo często spożywali posiłek z jednej wspólnej miski, a to co pozostało po wieczerzy gospodarz razem z opłatkiem niósł do obory, by nakarmić zwierzęta - krowy, woły i owce czyli te gatunki, które według wierzeń były przy narodzeniu Jezusa. Domownicy zawsze zostawiali jedną dodatkową łyżkę (później całe nakrycie) dla niespodziewanego gościa, co jest kultywowane w wielu domach po dziś dzień. Po pasterce po wsiach chodzili podłaźnicy (parobcy), którzy odwiedzali domy swych wybranek i nieśli dobre życzenia by się darzyło, by wszyscy byli zdrowi i szczęśliwi.

Podhale.
Podhale, fot. fotogary

25 i 26 grudnia

Pierwszy dzień świąt czyli Boże Narodzenie był dniem poświęconym rodzinie. Nikogo nie odwiedzano, powstrzymywano się od jakiejkolwiek pracy w gospodarstwie i domu, siedziało się i wspólnie śpiewało kolędy. Młode osoby chodziły z Betlejemkiem - przedstawieniem kolędniczym. Brali w nim udział baca, dwóch juhasów, trzej królowie, anioł i stary pasterz. Natomiast 26 grudnia był dniem upływającym w bardzo radosnej atmosferze wzajemnych odwiedzin. Po kościele gromadzono się w domach, by wspólnie śpiewać kolędy, składano sobie życzenia i sypano owsem na szczęście. Od tego dnia rozpoczynało się chodzenie kolędników po domach i sąsiednich wsiach, które trwało aż do święta Trzech Króli czyli do 6 stycznia.

Radosnych świąt Bożego Narodzenia i wszelkiej pomyślności, radości dla naszych czytelników życzy portal naTatry.pl!




Dodał: Justyna Duszyńska
2017-12-23 17:00
Wyświetlenia: 5222

Ostatnie komentarze

  • Asia

    Witam, chcę się wybrać do doliny z 9 miesięcznym synkiem, damy radę przejechać to wózkiem?

    Na Polanę Chochołowską z Siwej Polany 

     7 godzin temu

  • naTatry.pl

    Od Kasprowego nie ma już śniegu.

    Na Świnicę z Kasprowego Wierchu 

     7 godzin temu

  • naTatry.pl

    Od Morskiego już nie powinno być

    Na Szpiglasową Przełęcz i Szpiglasowy Wierch znad Morskiego Oka 

     7 godzin temu

Ostrzeżenia